MUZEUM KULTURY SZLACHECKIEJ - DWÓR W KOPYTOWEJ

38-459 Kopytowa 1
e-mail: kolder@kolder.interia.pl
tel. +48 888 959 661; +48 663 476 529
Czynne: 15IV – 30X, godz. 10.00-18.00

Historia

Dwór Polski w krajobrazie wsi jest jednym z najbardziej charakterystycznym obiektów. Dominującą cechą regionu były dwory drewniane, które od początku XIX wieku, na skutek licznych modernizacji zaczęły zmieniać wygląd. Do czasów współczesnych zachowało się niewiele tych budowli. Architektura dworu polskiego wykształcała się przez wiele wieków i w wyraźny sposób stała się charakterystyczna dla polskiej wsi. Dwory stanowiły w jej krajobrazie nieodłączną część. Korzenie ich architektury tkwią głęboko w rodzimej polskiej kulturze, jest to architektura prosta tworzona niejednokrotnie przez miejscowych muratorów i cieśli. Dwór Polski to nie tylko wiejska budowla ale także ośrodek życia gospodarczego i społecznego, to miejsce przygotowania i realizacji walki o niepodległość i polskość. Dwór jest symbolem strzegącym rodzinnych tradycji, niepodatnych na obce wpływy. Na portyku dworu w Pęcicach widnieje napis: „Jam dwór Polski co walczy mężnie i strzeże wiernie". Doskonałym uzupełnieniem atmosfery dworu był otaczający go park i stawy. Do dworu prowadziła często aleja lipowa, przed którą stała kamienna brama - zawsze otwarta. Zapowiadała ona klimat gościnności, ponadto za symbol gościnności uważano również otwarte drzwi na ganek przed dworem. Mały dworek był budynkiem 5-9 osiowym, posiadał pokoje przejściowe, najczęściej w dwóch amfiladach. Budynek był orientowany frontem na południe, na przeciw głównego wejścia znajdował się salon, było również wejście boczne . W salonie na belce stropowej była umieszczana data wybudowania dworu, oraz tradycyjna sta-ropolska sentencja „Panie Boże pobłogosław nam", we dworze znajdowały się również inne pomieszczenia tj. jadalnia, kuchnia, a w rogach budynku alkierze czyli sypialnie. Stropy we dworze były przeważnie drewniane, bite z tarcicy na styl polski, takie też stropy zachowały się w Kopytowej.
Dwór w Kopytowej został wybudowany na terenie dawnego folwarku cystersów ok. 1700 -1750 r. Po kasacji majątku klasztoru przez austriaków, dwór około roku 1830 nabył ziemianin Mikołaj Kotarski, właściciel wielu dóbr w jasielskim. W tymże roku drewniana część dworu, stojąca nad XVIII-wiecznymi piwnicami, została gruntownie przebudowana. Kolejnymi właścicielami dworu byli Bronisław Jordan Rozwadowski i jego żona Eligia z Kunaszowskich. Rozwadowscy około 1860 r. powiększają dwór o salon, alkierz i gabinet. W latach następnych przebudowie ulega dach, w wyniku czego zmienia się zupełnie charakter budynku. Zostaje również rozebrana weranda i wycięte kolumny, które niegdyś w idealny sposób organizowały całą architekturę dworu. W roku 1918 dwór nabywa pani Maria Trznadlowa - Brzeska. Rodzina Brzeskich próbuje poprawić sylwetkę dworu przez rekonstrukcję jednej z werand, pielęgnuje również park i stawy. W 1960 roku dwór zostaje sprzedany miejscowemu gospodarzowi. Od tego czasu następuje ogromna dewastacja obiektu. Salon zmienia swoje przeznaczenie, kolejny właściciel wprowadza do niego krowy, czyniąc zeń stajnię, a dawnej sypialni używa jako magazynu gospodarskiego. Resztki zachowanego zabytkowego dachu rozbiera i przykrywa eternitem. W 1996 roku dwór nabywa rodzina Kołderów. W 1997 roku zostaje wykonany plan zagospodarowania obiektu, kompleksowego remontu i plan rewaloryzacji parku. Obecnie na terenie kompleksu dworskiego funkcjonuje gospodarstwo agroturystyczne (Obszar Dworski Kopytowa). Od dnia 15 lipca 2007 r. uruchomiono Muzeum Kultury Szlacheckiej.

Wyposażenie dworu

Dwór w Kopytowej spełnia rolę muzeum wnętrz dworskich. Jego wyposażenie obejmuje okres od końca XVIII wieku do lat 60-tych wieku XIX. Ekspozycję stanowią pamiątki z powstań narodowych, meble, malarstwo polskie i obce, kobierce i bibeloty. Podział wnętrz został urządzony według typowych kanonów obowiązujących w epoce. Dla zwiedzających udostępniono następujące pomieszczenia: sień ze zbiorami trofeów myśliwskich oraz broni, kuchnia z oryginalnym wyposażeniem (zabytkowe naczynia i przybory kuchenne), pokój kredensowy, jadalnia, alkierz, salon z kolekcją portretów szlacheckich oraz gabinet właścicieli z oryginalnym kantorem dworskim i biblioteczką. Ponadto zwiedzający mogą zapoznać się z historią dworu, obyczajów szlacheckich i przedmiotów w nim znajdujących się.